ik wens: een vrije wil

woord vooraf
nov, 2001

Bij het maken van dit nummer moest ik onwillekeurig denken aan het boek wat ik zo'n 20 jaar geleden met veel fascinatie gelezen heb: 'The Dice Man' van Luke Rhinehart, waarbij de schrijver (een verveelde psychiater) zijn leven laat bepalen door de worp van de dobbelsteen. Consequent bij elk beslissingsmoment, noteert hij voor elk nummer van de dobbelsteen een optie, die hij ook daadwerkelijk zal opvolgen en werpt de steen. Dit leidt tot allerlei waanzinnige taferelen en vaak hilarische momenten. Uiteindelijk wordt in het midden gelaten of het boek nu fictie of non-fictie is.

Het blijft echter wel bij een beschouwing vanuit het persoontjesperspectief dat wil onderzoeken of het wat uitmaakt of je nu uitgaat van een vrije wil of niet: een aardig experiment. Wellicht is dit wat met zelfonderzoek wordt bedoeld?

Er blijkt een verscheidenheid aan invalshoeken te zijn om 'vrije wil' te belichten. Het lijkt een onderwerp waar alleen indirect over gesproken kan worden en een ieder hanteert daarin een eigen benadering c.q. taal. Het is aan jullie, de lezers, die taal te ontdekken, die jullie aanspreekt en het onderwerp voor jullie verlicht.
De onderwerpen vrije wil en overgave ('Uw wil geschiede') blijken onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, maar deze opmerking zal meer betekenen voor de jnani's onder ons dan de bhakta's.

Wolter benadert het onderwerp doeltreffend, door je verlangens en wensen te vertalen in de vraag: 'Wat wil ik nu eigenlijk echt?'. Jan van Delden vertelde hoe Odysseus ontdekt wat vrije wil is. Douglas Harding legt uit hoe je altijd kunt krijgen wat het hartje begeert. Hans Laurentius constateert dat 'vrije wil' een contradictie is: hoe kan een wil nu ooit vrij zijn?, vraagt hij zich af. Justus Kramer Schipper over hoe wij, dansend als beren op een hete plaat, verlanglijstjes maken. Jan Kersschot vraagt zich af: 'Hoe een fata morgana zichzelf kan ontdekken?' Jan Koehoorn en zijn ontdekking tijdens zijn 'achterover leunen'. Tony Parsons zegt: 'Je hoeft nergens meer spijt van te hebben'. Ramesh Balsekar vraagt je: 'Ben jij de "doener" van wat je denkt dat jouw handelingen zijn?' En een primeur: een interview uit 1988 met Alexander Smit over zijn Realisatie. In de rubriek nog meer vrije wil, een verzameling teksten, die we niet konden laten liggen. Tot slot probeer ik je te tonen hoe een spaak in het wiel steekt.

Hadden wij als redactie nu de keus dit onderwerp te behandelen of niet? Uiteindelijk is er niemand die kiest, hooguit de gedachte aan een persoon die een keuze wenst te maken.

Resumerend:
'Je moet je lot niet aanvaarden, maar ervoor kiezen.'
[Paulo Coelho in 'De vijfde berg', uitgeverij De Arbeiderspers]

[Kees Schreuders]

Je kan ook de inhoud van deze editie, hier als Word document downloaden (1mB), als dit niet lukt, klik dan op de rechter muisknop.