Het Alledaagse is Verlichting
- Jan van Rossum -

Een van de meest voorkomende misverstanden omtrent verlichting is dat het leven van alledag niets met verlichting te maken zou hebben. Het tegendeel is waar. Verlichting is niets anders dan 'licht' door het leven gaan zodat er niets aan je vast blijft kleven. Omdat er niet-iemand is waaraan iets vastgekleefd kan worden. Verder verandert er niets zodat er 'houthakken en water halen is voor de verlichting' en 'hout hakken en water halen na de verlichting'. Deze zowel eenvoudige als diepgaande waarheid is voor de meesten van ons echter te hoog gegrepen zodat er van alles verzonnen en ervoor geschoven wordt om dit simpele feit niet te hoeven zien. Zodoende raakt de mind verstrikt in een woud van concepten en overlevingsstrategieën die op z'n zachtst gezegd er alleen maar voor zorgen dat de ellende die we menen te moeten ondergaan alleen maar erger wordt.|
Het leven van alledag ofwel alledaagsheid biedt voor de meeste mensen weinig stof om over naar huis te schrijven. Er is, zo constateer ik, bij sommigen bijna een licht gevoel van schaamte aanwezig over het feit dat er over vandaag niets mede-te-delen valt, omdat er kennelijk niet iets bijzonders of opwindends de revue gepasseerd is. Dus is het leven saai. (denken we). Want van het gewone kan immers niet iets gebakken worden om het volmaakter te doen lijken.
De gewoonheid van het leven is ook eens heel mooi verwoord door de huidige koningin Elizabeth van Engeland. Ze vroeg eens een tekstschrijver voor haar een speech op te stellen t.g.v. haar bezoek aan Kingston. De schrijver begon met de aanhef "Ik ben vandaag erg blij in Kingston te zijn" waarop Elizabeth reageerde "Maak daar maar van, ik ben blij in Kingston te zijn, niet erg blij."
Het is duidelijk waar het om draait. We willen de werkelijkheid verfraaien en we zijn tevens niet tevreden met het gevoel 'gewoon blij' te zijn. Als het alleen maar erg blij mag zijn lopen we het risico ook de gewone blijheid aan onze neus voorbij te laten gaan. Anders gezegd, de plaatjes die we in ons hoofd over de werkelijkheid hebben belemmeren ons de werkelijkheid in z'n gewoonheid te ervaren. Zo ontzeggen we ons de mogelijkheid gewoon te zijn en de ervaring dat het gewone bijzonder genoeg is. Omdat we denken dat we iets missen, is er de neiging voorwaarden aan het leven stellen.
Het moet zus en zo en niet anders. En ook al is er aan de door ons gestelde voorwaarden voldaan, dan nog kunnen er gevoelens van leegte en onvoldaanheid achter blijven. Die moeten vervolgens 'verklaard' worden. Maar er valt helemaal niets te verklaren omdat wat er ook gebeurt gewoon gebeurt. Want verklaringen moeten op hun beurt ook weer nader verklaard worden. Je schiet er helemaal niets mee op. Schijnbaar is het bestaan zoals het is of we dat nu leuk vinden of niet. Er is geen ontsnappingsweg of vluchtroute. Ook de vraag die de spirituele zoeker stelt hoe het dagelijks leven zich verhoudt tot verlichting kan alleen gesteld worden zolang er nog een (spirituele) zoeker is. Want het dagelijks leven verhoudt zich niet, het is. Er kan niets aan toegevoegd of weggelaten worden. Het heeft genoeg aan zichzelf.
Voor wie zich niet gerealiseerd weet, kan het zojuist beschrevene een enorme teleurstelling en ontnuchtering zijn. Verlichting is de laatste krenking voor het ego. De lege handen, want bewustzijn kun je niet vasthouden, blijken inderdaad leeg te zijn. Dat is het moment waarop het leven zich laat zien zoals het is. Telkens anders, maar toch hetzelfde. Want als de kramp en de (grijp)bewegingen van het ego verdwenen zijn, 'daalt' de ontspanning als een zachte deken van liefde op ons neer. Dan pas treedt er een onaangekondigd spontaan gevoel op van 'erg blij' te zijn, omdat er zonder voorwaarden van het leven genoten kan worden zoals het zich aandient. Want het bijzondere van verlichting is, en dat is het leuke, dat het zo gewoon is, zonder opsmuk.
Nog weer iets anders gezegd: de slagroom die we op ons toetje willen is al in het toetje gezakt. We moeten alleen bereid zijn het te proeven. Met het intreden van de verlichting is de werkelijkheid niets anders dan de werkelijkheid die volledig samenvalt met wat we noemen 'het dagelijkse leven'. Verlichting wordt dus alleen 'bereikt' als je bereid bent het leven van alledag te leven zoals het zich voordoet. Omdat er dan overgave is aan wat er op dat moment is. Dat geeft mij telkens weer en op een steeds dieper niveau een heel erg blij gevoel. Alledaagsheid is daarom mijn favoriete bezigheid.

[Jan van Rossum - juni 2002]