Eenheid is niet afhankelijk van het verdwijnen van de persoon

Iedereen kent wel momenten waarop alles vanzelf lijkt te gaan. Je bent bijvoorbeeld aan het sporten en alles, maar dan ook alles lukt. De acties voltrekken zich spontaan en moeiteloos. Hetzelfde kun je hebben als je bijvoorbeeld muziek maakt. Na jaren en jaren van oefening kun je soms ineens ervaren dat het als vanzelf gaat. Je wordt als het ware de toeschouwer van een gebeuren waaraan geen inspanning te pas komt. In relaties heb je ook van die momenten. Alles gaat zoals het gaat en er is een volledige acceptatie van het nu. Op zulke momenten is er geen sprake meer van een 'iemand' die iets probeert. Er is veel eerder sprake van het schouwen van een actie die plaatsvindt.

Er zijn spirituele stromingen die dit verschijnsel van de afwezigheid van een doener tot de essentie van hun leer maken. Denk aan het boogschieten, bloemschikken, theeschenken en kalligraferen in Zen. Men begint als 'cursist' en gaandeweg wordt ingezien dat er helemaal geen 'doener' is, en daarmee verdwijnt de werkelijkheidswaarde van het idee dat je een cursist bent. Met andere woorden: dat JIJ het bent, die iets 'doet'. Veel meditatietechnieken zijn ook gericht op het inzien dat er niet een 'iemand' is, die mediteert.

Kunnen we daarom nu stellen dat er eenheid optreedt, zodra de persoon verdwenen is? Nee. Er zijn momenten dat er een doener verschijnt, als denken. En er zijn momenten dat die doener achterwege blijft. In beide gevallen is er die Eenheid waarin alles verschijnt. In het eerste geval ben je getuige van een misverstand in het denken, de 'doener'. In het tweede geval ben je getuige van doen zonder meer. Waar het om gaat, is dat die Eenheid die je bent, nooit of te nimmer verstoord of onderbroken kan worden. Of er nu misverstanden zijn, of louter helderheid omtrent je ware natuur, die Eenheid maakt dat niets uit.

Zolang je dus gelooft dat een persoon, een denkproces, die Eenheid in de weg zou kunnen zitten, zit je op het verkeerde spoor. Er is nooit werkelijk een persoon die handelingen zou kunnen verrichten. Hoogstens kan er een actie optreden, met daarna een gedachte 'dat heb ik gedaan'. Die gedachte zien voor wat hij is, dat is inzicht.

Eenheid is niet afhankelijk van het verdwijnen van de persoon, omdat Eenheid het enige onafhankelijke is wat er is. Het verschijnen van een persoon betekent niet een onderbreking van die Eenheid. Je kan dus nooit door Eenheid uit je Onbeperktheid gehaald worden. Ik hoor sommige mensen wel eens zeggen: 'Ik liet me meeslepen door het denken', maar dat is volstrekt onmogelijk. Hoe zou het anders kunnen dat je dat hele 'meesleepverhaal' zo goed kunt navertellen? Omdat je het getuige-zijn niet uit kunt schakelen. Je bent altijd die Eenheid.

[Jan Koehoorn]