Hoe mooi is het om te vertrouwen en om te leven vol vertrouwen. Ook in 'spirituele kringen' leeft het thema en praten we over de (on)mogelijkheid om vertrouwen te ervaren in onszelf, onze partner, de maatschappij en de wereld om ons heen. We ervaren vaak het dubbele gevoel dat het hebben of juist het ontbreken van vertrouwen geeft. Zonder vertrouwen voelen we angst, maar omgekeerd merken we ook dat angst of voorbehoud juist vertrouwen in de weg staat. Osho doorbreekt met grote helderheid de dualiteit die op deze manier ontstaat. Dan blijkt dat vertrouwen in of vertrouwen op iets anders is dan vertrouwen. En dit vertrouwen zal ons nooit beschamen. Onderstaande tekst komt uit een mooi vormgegeven boekje dat voor heel weinig geld in de ramsj bij De Slegte ligt. Osho beantwoordt een vraag over vertrouwen:

Loslaten van ego

Jij zegt: Wanneer u zegt dat je vertrouwen moet hebben om het ego los te laten ... Volgens jou zeg ik: Heb zoveel vertrouwen dat je je ego kunt laten vallen! Ik zeg dat niet. Ik zeg dat als je vertrouwt, het ego er niet meer is. Het is niet een kwestie van oorzaak en gevolg, het is niet zo dat je vertrouwen de oorzaak zou zijn en het er niet meer zijn van het ego het gevolg. Wat ik zeg is: zodra je vertrouwt is het ego er niet. In vertrouwen bestaat geen ego.

Maar jij bent zo begaan met het ego dat je zegt: 'Oké. Als u zegt dat er in vertrouwen geen ego gevonden wordt, zal ik vertrouwen ten einde het ego te laten verdwijnen.' Dat ten einde maak jij ervan! Let alsjeblieft goed op want wat hier tegen je gezegd wordt is ongelooflijk belangrijk. Maak daar niet iets anders van. Geef daar geen uitleg aan. Laat het zijn zoals het tegen je gezegd is. Ik zeg niet: 'Heb vertrouwen ten einde het ego te laten verdwijnen.' Dan zou je vertrouwen een middel zijn en het laten vallen van het ego het doel. Omdat een doel uiteraard in de toekomst ligt en de middelen dienen om het doel te bereiken, zou je jaren lang of mensenlevens lang moeten werken om het vertrouwen te verkrijgen en als je dan zo ver was, zou je in staat zijn om het ego te laten vallen. Nee!

Vertrouwen is ego-loos

Ik zeg: 'Op hetzelfde moment dat er vertrouwen is, is er geen ego meer!' Ze kunnen er niet tegelijk zijn. Het is net als wanneer de kamer donker is en ik tegen je zeg: 'Pak de lantaarn maar.' En jij zegt dan: 'Als ik met de lantaarn de kamer in ga, hoe lang duurt het dan voordat de duisternis verdwenen is? Als ik de kamer inga en ik laat daar het licht zijn werk doen, hoe lang doet de duisternis er dan over om te verdwijnen?' Je hoeft daar helemaal niets te doen. Neem het licht gewoon mee naar binnen en je zult er geen duisternis meer vinden. Ze kunnen niet tegelijkertijd bestaan.

Wat is vertrouwen? Het is de hoogste vorm van liefde. Het is de zuiverste liefde. Het is een onbevlekte liefde – door geen enkele begeerte bevlekt. Als er in je vertrouwen in mij nog een begeerte steekt, is het geen vertrouwen. Dan gebruik je me. Als je denkt dat je door vertrouwen in mij te hebben, nirvana, moksha, het koninkrijks Gods kunt verwerven, vertrouw je me niet. Je gebruikt mij: je ziet in mij een middel om je doel te bereiken. Dat getuigt niet van veel respect. Als je me vertrouwt, dan is dit je koninkrijk Gods – dit vertrouwen. Er is niets anders. Er bestaat niets waar je naartoe zou moeten. Dit is je nirvana. In dit oprechte vertrouwen is geen duisternis meer te vinden en brandt er een stralend licht.

B. zegt: Wanneer u zegt dat je vertrouwen moet hebben om het ego te laten vallen ...

Nu schept hij een groot probleem.

Merk ik dat dit het punt is waar ik helemaal op vastloop.

Je loopt helemaal vast door je gebrek aan inzicht, aan helderheid. Het is niet het ego dat je dwarszit, het is je gebrek aan helderheid. Het komt doordat je nog niet beschikbaar voor mij was. Het komt doordat je nog niet zonder begeerte naar mij hebt geluisterd. Het is niet het ego dat je doet vastlopen, het is je domheid. Dat zal je niet lekker zitten want het is oké om opgescheept te zitten met een ego maar hoe is het om opgescheept te zitten met domheid? Dat doet erg pijn. ( ...) Maar wees geduldig, probeer het te begrijpen. We zijn ten einde raad tengevolge van onze domheid. Noem het slaap, noem het onwetendheid, noem het maar zoals je wilt, maar in de grond is het domheid. Domheid is niets anders dan het zaadje waarvan de schil nog niet is opengesprongen. Als de schil eenmaal opengesprongen is en het zaadje kan ontkiemen, wordt het intelligentie. Domheid en intelligentie staan dus niet lijnrecht tegenover elkaar; domheid is de schoot waaruit intelligentie geboren wordt.

Angst staat in de weg

Maar we moeten het beestje bij zijn naam durven noemen. Zelfs als het pijn doet, moet je het willen begrijpen. Het is de domheid die ons de weg verspert. Intelligentie voert tot vrijheid. Je hebt me niet verkeerd begrepen. Jouw verlangens worden door domheid in het leven geroepen.

Want mijn wantrouwen is voelbaar.

Het is geen wantrouwen, want je weet nog niet eens wat vertrouwen is, hoe kun je dan wantrouwen? Laat dit eens heel goed tot je doordringen. Wantrouwen is pas mogelijk als je te weten bent gekomen wat vertrouwen is. Je weet nog niet wat vertrouwen is, dus is wantrouwen onmogelijk. Maar wat is het dan? Het is een niet-vertrouwen, niet een wantrouwen – en dat is iets anders. Het is een niet-vertrouwen. Wat is het verschil?

Niet-vertrouwen wil niets anders zeggen dan dat je het nooit aangedurfd hebt om te vertrouwen en dus ben je bang, angstig. Iedereen is angstig als hij iets nieuws gaat doen, als hij moet varen op een zee die nog niet in kaart is gebracht of als hij een oerwoud betreedt waarvan geen kaarten bestaan, dat geen wegwijzers heeft en waarin de kans groot is dat je nooit een andere mens tegenkomt die je naar de weg kunt vragen. [...]

Het is een natuurlijke angst voor het onbekende die zorgt dat je het niet vertrouwt. Het is geen wantrouwen. Wantrouwen veronderstelt dat je vertrouwen hebt gehad en dat je daarin bedrogen bent. Je had vertrouwen en doordat je vertrouwde kon je bedrogen worden. Dan ga je het wantrouwen.

Onbegrensd vertrouwen

Maar vertrouwen heeft nog nooit iemand bedrogen, dat kan gewoon niet. Ik beweer niet dat mensen je niet kunnen bedriegen als je vertrouwen hebt. Wat ik zeg, is – onthoud dat goed – dat vertrouwen nooit iemand bedriegt. Het is voorgekomen dat een discipel verlicht is geworden door vertrouwen in zijn meester te hebben, terwijl die meester zelf niet verlicht was. Dit wonderlijke feit heeft zich door de eeuwen heel wat keren voorgedaan. [...] Want het gaat er niet echt om of de man die jij vertrouwt, je al of niet bedriegt, het gaat erom dat vertrouwen nooit bedriegt. Je kunt in je vertrouwen niet bedrogen worden. Wanneer het vertrouwen onbegrensd is, kun je onmogelijk bedrogen worden. Niemand kan je bedriegen. Je vertrouwen beschermt je. Door je vertrouwen ervaar je het absolute. Het vertrouwen wordt je boot. Je vertrouwen brengt je naar de andere oever.

Maar vergeet niet: wat jij hebt, is geen wantrouwen. Je kunt geen wantrouwen hebben: je hebt nooit vertrouwd. Wantrouwen kun je alleen gaan voelen als je ervaart dat vertrouwen faalt. Maar dat doet vertrouwen nooit. Wantrouwen is dus enkel maar een woord. Zeg liever: niet vertrouwen.

Zie wat er is

Het is geen wantrouwen, wat je voelt is enkel angst. Het is niet nodig dat je het loslaat. Mediteer erop, zie nauwkeurig wat het is. We geven een naam aan dingen die we niet eens nauwkeurig hebben bekeken. En als je er eenmaal een verkeerde naam aan hebt gegeven, zit je in de val. De onjuiste benaming staat je nooit meer toe om iets te zien zoals het is. Maak niet zo'n haast met iets een naam te geven, met iets in een categorie onder te brengen en het in een vakje te stoppen. Dat is nergens voor nodig. Zie gewoon wat het is. Als je kijkt, zul je ontdekken dat het gewoon het ontbreken van vertrouwen is en niet wantrouwen. Als je goed kijkt, zul je ontdekken dat het gewoon een gebrek aan moed is, dat het angst is – niet wantrouwen en 'voelbaar', nee.

Dan gaat het er anders uitzien. Als je weet dat het angst is, als de juiste diagnose gesteld is, kan ook het juiste geneesmiddel gevonden worden. De juiste diagnose is negentig procent van het probleem, de medicatie is maar tien procent. Een diagnose is noodzakelijk en daarom kan een meester behulpzaam zijn – om vast te stellen wat er aan de hand is.

Gemis aan vertrouwen

Ik wil je eraan herinneren dat het een gemis aan vertrouwen is en geen wantrouwen, dat het angst is en in zekere zin een natuurlijke. Iedereen heeft het. Ga jezelf dus niet als een lafaard zien; het is iets heel natuurlijks. De angst voor het onbekende is iedereen eigen. En daarom moet je je heel langzaam buiten het bekende wagen – een paar stapjes maar, zodat als het teveel wordt, je nog terug kunt. Maar eenmaal begonnen ... [...]

Osho: Maar ik zeg jullie Transformatie in de Woorden van Jezus
© Osho Publikaties, Amsterdam, 2001, p. 372 e.v.
www.osho.nl